Tasarımda Önemli Bir Mevzu: Kompozisyon Kuralları

Temel Tasarım kurallarına Giriş

Bilinçli ya da bilinçsiz yaptığımız bir şey vardır: Bütünü algılamak (Hepimizin içgüdüsel olarak sürekli büyük resmi görmek istemesi de bu özelliğimizden kaynaklanır). Örüntü okuma yeteneğiyle donatılmış insanoğlu bu örüntüleri parçalardan oluşan bir bütün şeklinde algılar. Algılanan bütünler ise insanların hepsinde ortak (?) var olan güzellik algısının tezahür ediş şekline göre kategorize edilir. En temel kategorizasyonda şu iki kategoriyi görürüz: Bir endüstriyel tasarım, grafik tasarım, resim, fotoğraf vs. (yani herhangi bir bütünün) kişiye “güzel” veya “çirkin/kötü” gelir. Bir şey neden güzeldir veya neden çirkindir? Bir endüstriyel tasarımı, bir grafik tasarımı, bir mimari tasarımı yani herhangi bir tasarımı güzel ya da çirkin yapan nedir? Karışık bir durum.

Bu sorunun cevabını bilimsel bir kesinlikte veren kişi, ya Karun gibi zengin olur ya da komplo teorilerinin konusu olup erken yaşta bir kazan sonucu (?) aramızdan ayrılır. Bunun yanında hiçbir şey bilmiyor da değiliz. Bir tasarımı güzel yapmak için asırlar boyu güzel hakkında yaptığımız gözlemler bize yol gösteriyor. Zira tabiat güzelliklerle dolu müthiş bir tasarım. Her detay ince ince işlenmiş, her biçim özenle tasarlanmış, bizim güzellik algımız da bu tasarımlara uygun biçimlendirilmiştir. İnsanlığın tasarım macerası var olan bu güzelliklerin (sadece güzelliğin değil tabi ki fonksiyonun da) analizi ve taklidi ile şekillenmiştir. Rüştünü ispatlamış bir çok sanat eserinde, tabiattan çıkarılmış güzele dair tertiplerin yansımalarını görürüz. Bu yansımalara da kompozisyon deriz.

Bir endüstriyel tasarımı ya da grafik tasarımı veyahut başka bir tasarımı şekillendirirken, bu kompozisyon kuralları (temel tasarım öğeleri de denebilir) bize en optimum formu, en estetik biçimde belirlememize yardımcı olur.  Bu kurallar sayesinde tasarımlar mahir ellerden çıkmış gibi durur, gibisi fazla mahir ellerden çıkar hatta. Tabi iyi sindirilip tasarımla yoğurulabilirse!

Nedir bu tasarım (kompozisyon) kuralları?

Bu tasarım kuralları bazen yedi tane olur, bazen 10 tane olur, bazen de farklı bir sayıda olur. Artıp azalabilir. Fakat genelde şu kurallar her yerde zikredilir:

Daha sonra bu kuralları derinlemesine inceleyen yazılar yazacağım. Şimdilik bununla yetinelim, gerisi gelecektir.

İyi tasarımlar!